Selecteer een pagina
Home > Kefir > Kefir: de ultieme gids! Leer alles over dit prachtige drankje.

Kefir: de ultieme gids! Leer alles over dit prachtige drankje.

15 januari 2020

Max Rood

Leestijd: 7 minuten

Onderwerp:

Laatste update:

15 januari 2020

Auteur:

Max Rood

Leestijd:

7 minuten

Heerlijk verfrissend, en ontzettend gezond: kefir!

Home > Kefir > Kefir: de ultieme gids! Leer alles over dit prachtige drankje.

Kefir. Bekend van de supermarkt als melkkefir, maar tegenwoordig ook steeds vaker beschikbaar in de waterkefir vorm. Het is goed voor je darmflora en veel mensen maken het zelf thuis.

In dit artikel vertel ik je alles over kefir:


  • Wat is kefir? En welke verschillende soorten kefir zijn er?
  • Waar komt het vandaan?
  • Waarom zou ik het drinken?
  • En hoe kan ik het zelf maken?

Wat is kefir?


Kefir is een gefermenteerd drankje vol met vitaminen, mineralen en melkzuurbacteriën. Welke vitaminen en mineralen er in de drank zitten verschillen per soort kefir, maar melkzuurbacteriën kom je altijd tegen.

Er zijn twee soorten kefir: melk- en waterkefir. Melkkefir wordt, zoals het woord al zegt, gemaakt van melk. Voor waterkefir wordt er gebruik gemaakt van water en van suiker, zoals bijvoorbeeld de suiker uit gedroogde vruchten.

Beide soorten kefir zijn super gezond, maar ze verschillen wel van elkaar!

Een pot vol met waterkefir en kefirkorrels, ook wel bekend als het kefirplantje.

Wat is waterkefir?

Waterkefir wordt gemaakt van water, suiker en specifieke gisten en bacteriën.

Omdat het soort suiker niet altijd hetzelfde hoeft te zijn is elke waterkefir anders. Het kan bijvoorbeeld gemaakt worden met tafelsuiker, maar ook met gedroogde vruchten of sinaasappel. Elke bron van suiker zorgt voor andere vitaminen en mineralen in de waterkefir.

De gisten en bacteriën leven in korrels, die ook wel het kefirplantje genoemd worden. Deze voeg je toe aan het water en de suiker. Nadat de gisten en bacteriën alle suikers hebben omgezet in andere stoffen, heb je waterkefir.

Niet te verwarren met: melkkefir! Ook hier de kefirkorrels, die weliswaar overeenkomsten hebben, maar toch heel anders zijn.

Wat is melkkefir?

Melkkefir wordt gemaakt van melk en, net als waterkefir, specifieke gisten en bacteriën.

De suikers, die nodig zijn voor de fermentatie, zitten al in de melk: de zogeheten lactose. Deze lactose wordt omgezet door de melkzuurbacteriën in melkzuur. Hierdoor kunnen mensen met lactose-intolerantie melkkefir vaak wel drinken.

Net als bij waterkefir heb je voor melkkefir kefirkorrels nodig. Ook hierin zitten de gisten en bacteriën. Het zijn wel andere korrels, en je kunt de waterkefirkorrels dan ook niet gebruiken om melkkefir te maken.

De ingrediënten, de korrels, de smaak, er zijn veel verschillen tussen water- en melkkefir.

Verschil tussen water- en melkkefir

Er zijn twee grote verschillen tussen water- en melkkefir. De eerste is de bron van suiker die gebruikt wordt voor de fermentatie. Bij waterkefir is dat een zelfgekozen suiker, zoals gedroogde vruchten of rietsuiker, bij melkkefir is het altijd melk.

Ten tweede gebruik je voor de twee drankjes andere gisten en bacteriën. Je hebt dus specifieke waterkefirkorrels en melkkefirkorrels. En je kunt de één niet gebruiken om het andere drankje mee te maken./p>

Daarnaast zien de twee soorten kefir er ook anders uit. Waterkefir is een dunne, waterachtige vloeistof, terwijl melkkefir een dikke yoghurtachtige substantie is. Melkkefir wordt daarom ook vaak als vervanger van yoghurt gebruikt./p>

En natuurlijk smaken de twee soorten kefir ook heel anders! Waterkefir wordt vaak als supergezonde frisdrankvervanger gedronken omdat het zuur, licht bruisend en fruitig is. Melkkefir is ook wel zuur, maar anders. Zoals yoghurt en kwark bijvoorbeeld ook zuur zijn. Daarnaast proef je nog duidelijk dat het van melk gemaakt is.

Waterkefirkorrels komen in de natuur voor in de Opuntia cactus die groeit in Mexico.

Kefirkorrels


De gisten en bacteriën van zowel water- als melkkefir worden kefirkorrels genoemd. Dit komt omdat de gisten en bacteriën samenleven in een korrelachtige substantie.

De kefirkorrels van water- en melkkefir zien er wel wat anders uit. Waterkefirkorrels zijn doorzichtig en los, en lijken op glazige rijstkorrels. Melkkefirkorrels zijn wit en plakken samen, waardoor ze juist op kleine bloemkoolrozen lijken.

Daarnaast is ook de oorsprong van beide compleet verschillend. Zo komen de waterkefirkorrels van nature voor in de Opantia cactus die in Mexico groeit. De oorsprong van melkkefirkorrels ligt in de Kaukasus, maar hoe ze daar aan de korrels zijn gekomen is niet helemaal duidelijk…


Samenstelling van de kefirkorrels

In de kefirkorrels vind je alle bacteriën en gisten die nodig zijn om zowel water- als melkkefir te maken. Nu is het niet zo dat je met melkkefirkorrels waterkefir kunt maken, of vice versa.

De samenstelling van de korrels verschilt per kefirsoort, maar over het algemeen komen de volgende gisten en bacteriën in beide soorten voor:


  • Saccharomyces Cerevisiae: ook wel bekend als bakkersgist en biergist (1). Zorgt voor de omzetting van koolhydraten.
  • Saccharomyces Pastronianus: het andere bekende biergist, en ook verantwoordelijk voor de omzetting van koolhydraten (2).
  • Lactobacillus: de verschillende melkzuurbacteriën, die verschillende organische zuren creëren, én kefir probiotisch maakt (3).

Andere namen

Kefirkorrels krijgen vaak een andere naam. Dus het kan zijn dat jij de kefirkorrels wel onder een van de volgende namen kent:


  • Kefirplantje
  • Yoghurtplantje
  • Tibi
  • Japanse zeekristallen
  • Californische bijen

De namen kefir- en yoghurtplantje worden in Nederland veel gebruikt, maar zijn zeer verwarrend. De gisten en bacteriën zijn namelijk helemaal geen plant. En ze zien er ook niet zo uit.

Tibi is de Mexicaanse naam voor de waterkefirkorrels, en het drankje heet daar Tibicos.


Gemberplantje

Een vergelijkbare vorm van gisten en bacteriën waarmee kefirkorrels vaak verward worden is het zogeheten gemberplantje.

Het gemberplantje lijkt op waterkefirkorrels, en werd vroeger in het Verenigd Koninkrijk gebruikt om gemberbier te maken (4).

De samenstelling van gisten en bacteriën zijn echter anders, en met het gemberplantje kan je daarom geen kefir maken.

Van oudsheer maken ze al melkkefir in de Kakausus, waar het vroeger in lederen zakken werd gebrouwen.

De geschiedenis van kefir

De geschiedenis van kefir betreft twee verschillende verhalen: een over de geschiedenis van waterkefir en een over melkkefir.


De geschiedenis van waterkefir

Een van de eerste berichten over waterkefir stamt uit 1899. In de Journal of the Royal Microscopical Society vergelijkt M. L. Lutz de waterkefirkorrels met gekookte rijst (5).

Lange tijd is gedacht dat waterkefir typisch Zwitsers was. En dat komt mede door een rapport dat in 1978 is geschreven die waterkefir beschrijft als populair Zwitsers drankje (6).

Maar het drankje komt toch echt uit Mexico, waar ze waterkefir tibicos noemen. De korrels, daar tibi genoemd, komen uit de vruchten van de Opuntia cactus (7).


De geschiedenis van melkkefir

Melkkefir komt uit de Kaukasus in Oost-Europa, en is waarschijnlijk al duizenden jaren oud (8).

Daar worden melkkefirkorrels gebruikt om melk in een lichtzure drank om te zetten. Traditioneel worden hiervoor lederen zakken gebruikt waarin de melk wordt omgezet in het probiotische drankje (9).

Waar de korrels vandaan komen is een mysterie. De legende gaat dat de profeet Mohammed de korrels heeft geschonken aan zijn volk. Maar een biologische verklaring is nog niet gevonden.

De gezondheidsvoordelen van kefir heeft het drankje te danken aan de korrels waarin alle bacteriën en gisten zorgen voor de fermentatie van de suikers.

Gezondheidsvoordelen van kefir


Zowel water- als melkkefir worden veel gezondheidsvoordelen toegeschreven. Hieronder staan de overeenkomende gezondheidsvoordelen van beide drankjes.

Een gezonde darmflora

Kefir zit vol met verschillende melkzuurbacteriën die een positieve bijdrage kunnen leveren aan de darmflora. Deze bacteriën noemen we, omdat ze zo’n positief effect op ons lichaam hebben, ook wel probiotica (10).

Daarom is kefir ook een probiotisch drankje. De probiotica beïnvloeden de darmflora, en zorgen ervoor dat er meer goede bacteriën in ons lichaam komen (11).


Een beter spijsvertering

Kefir is een zuur drankje, en dat draagt bij aan een betere spijsvertering. De zure smaak komt namelijk door verschillende organische zuren. Deze organische zuren stimuleren de spijsvertering.

Een van de organische zuren in kefir is citroenzuur (12). Citroenzuur is onderdeel van de citroenzuurcyclus, een van de belangrijkste stofwisselingsprocessen in ons lichaam (13). Door kefir te drinken draag je daar dus aan bij!

Daarnaast bevat kefir azijnzuur. En dat stimuleert de spijsvertering (14)! Azijnzuur breekt namelijk vetten af, en voorkomt de opbouw van nieuwe vetten (15).


Kefir zit vol met vitaminen en mineralen

Een laatste reden waarom kefir zo gezond is, is omdat het drankje vol zit met verschillende vitaminen en mineralen. Door dagelijks kefir te drinken krijg je daardoor veel van de nodige voedingsstoffen binnen!

Zo vind je in kefir vitamine B1, B2, B6, B8, B12, C, en D (16). En zitten er veel essentiële mineralen in, waaronder tryptofaan, een stofje dat essentieel is voor onze slaap.

In waterkefir vind je twee van de bovenstaande vitaminen trouwens niet. De eerste is vitamine D. Dat is namelijk een vetoplosbare vitamine, wat betekent dat ze alleen voorkomen in vloeistoffen met vetten. En dus niet in water. Melk zit natuurlijk wel vol met vetten.

De tweede vitamine is B12, deze komt eigenlijk alleen in dierlijke producten voor, zoals melk. Een uitzondering daarop is trouwens kombucha, daar zit als volledig plantaardig product wel vitamine B12 in!

Lees verder: De voedingsstoffen in kombucha.

Grapefruit, munt of aardbei. Je kan het zo gek niet bedenken! Aan waterkefir kan je veel verschillende smaken toevoegen.

De smaak van kefir


Hoewel veel mensen kefir drinken omdat het zo gezond is, kun je kefir ook gewoon drinken omdat het zo lekker is! Dit geldt dan vooral voor waterkefir.

Waterkefir is een fruitig drankje. Dit komt omdat het vaak gemaakt wordt van gedroogde vruchten zoals bijvoorbeeld vijgen of dadels. Daarnaast gebruik je vaak citroen, wat ook voor fruitigheid zorgt.

Waterkefir is fris en zuur. Dat komt door diezelfde citroenen, maar ook door de verschillende organische zuren zoals azijnzuur en melkzuur. Hoewel deze vaak genoemd worden vanwege hun gezondheidsvoordelen, zorgen ze natuurlijk ook voor een zure smaak.

Waterkefir is licht bruisend. Tijdens het fermentatieproces van de suikers worden er verschillende stoffen aangemaakt. Een daarvan is koolzuur, en dat zorgt voor de prik in het drankje.

Concluderend is waterkefir een perfecte frisdrankvervanger. Zeker voor iedereen die wat minder suiker binnen wil krijgen. Probeer bijvoorbeeld de suikervrije waterkefir van Aard’g eens. Superverfrissend, en volledig suikervrij!

Kefir is leuk en gemakkelijk om te maken, mits je de kefirkorrels hebt!

Zelf kefir maken


Kefir wordt in principe gemaakt van twee verschillende ingrediënten: een vorm van suiker en specifieke gisten en bacteriën. In het geval van waterkefir zijn deze suikers vaak gedroogde vruchten, en wordt er ook water toegevoegd. Bij melkkefir komen de suikers uit melk.

De specifieke gisten en bacteriën zijn de kefirkorrels. De korrels verschillen per kefirsoort, en met waterkefirkorrels kun je dus geen melkkefir maken, of vice versa.

Zonder kefirkorrels kun je geen kefir maken. Hoewel je bijvoorbeeld wel kombucha kunt maken zonder de SCOBY, heb je voor kefir echt de korrels nodig. Misschien heb je wel een kennis of vriend(in) die de korrels in huis heeft!

Lees verder: Zelf kombucha maken doe je zo!


Waterkefir recept

Voor het maken van waterkefir kun je veel verschillende ingrediënten gebruiken. Zo maken veel mensen gebruik van gedroogde vruchten en voegen ze bijvoorbeeld citroenen toe voor de smaak. Hieronder staat echter het meest simpele waterkefir recept, waarbij als suiker gewoon tafelsuiker gebruikt kan worden.


Ingrediënten waterkefir

  • 250 gram suiker
  • 2 liter water
  • 2 eetlepels kefirkorrels
  • optie: voeg wat gedroogde vruchten toe voor de smaak


Stappenplan waterkefir

  1. Mix het water met de suiker in een grote weckpot van zo’n 2,5 liter. Blijf roeren tot de suiker is opgelost.
  2. Voeg de kefirkorrels toe en sluit de weckpot af met een doek.
  3. Haal de doek er na twee dagen af. Als je gedroogde vruchten hebt toegevoegd, haal deze er dan nu uit.
  4. Giet de kefir door een zeef of doek om de vloeistof te scheiden van de kefirkorrels.
  5. Doe de kefir in flessen. Deze is klaar om te drinken! Wil je meer prik? Laat de flessen dan een dag op kamertemperatuur staan. Laat ze niet te lang staan, dan kan de fles ontploffen!
  6. De korrels kun je bewaren in een bakje met wat kefir. Voeg hier als je het wegzet wat suiker aan toe. Om de korrels in leven te houden moet je hier elke 2 dagen extra suiker aan toevoegen.
  7. Ook kun je de korrels meteen weer gebruiken voor nieuwe waterkefir. Begin dan weer bij stap 1.

Het maken van melkkefir is redelijk vergelijkbaar, alleen gebruik je natuurlijk wel melkkefirkorrels.

Melkkefir recept

Melkkefir wordt gemaakt van twee ingrediënten: melk en kefirkorrels. Het is belangrijk dat je melkkefirkorrels gebruikt. Deze zijn wit, plakken aan elkaar, en lijken een beetje op bloemkoolroosjes.

De melk die je gebruikt maakt niet zoveel uit. Je kunt kiezen voor rauwe melk, gepasteuriseerde melk, en zelfs voor gesteriliseerde melk.


Ingrediënten melkkefir

  • 2 liter melk
  • 2 eetlepels kefirkorrels


Stappenplan melkkefir

  1. Giet de melk in een weckpot van zo’n 2,5 liter en voeg hier de kefirkorrels aan toe. Sluit de weckpot af met een doek.
  2. Roer de kefir af en toe. Dit zorgt voor een betere fermentatie.
  3. Na 24 uur is de kefir in principe klaar. Als je zuurdere kefir wilt kun je het langer laten staan.
  4. Giet de kefir door een zeef of doek om de vloeistof te scheiden van de kefirkorrels.
  5. Doe de kefir in flessen. Deze is klaar om te drinken! Wil je meer prik? Laat de flessen dan een dag op kamertemperatuur staan. Laat ze niet te lang staan, dan kan de fles ontploffen!
  6. De korrels kun je bewaren in een bakje met wat melk. Om de korrels in leven te houden moet je de melk elke week verversen. Je zou er ook voor kunnen kiezen de korrels in te vriezen. Dit kan er echter wel voor zorgen dat de korrels op lange termijn niet meer zo goed werken.
  7. Je kunt de korrels natuurlijk ook meteen weer gebruiken voor nieuwe melkkefir. Begin dan weer bij stap 1.

Melkkefir kom je al jaren tegen in de supermarkt. Waterkefir is echter nog niet zo bekend bij het grote publiek.

Waar vind ik kefir


Kefir kom je op steeds meer plekken tegen. Melkkefir staat bijvoorbeeld al jaren in het zuivelvak van de supermarkt. En waterkefir kom je bij de betere natuurwinkel tegen. Ook kun je waterkefir tegenwoordig simpel online bestellen, bijvoorbeeld bij aardg.nl. De kefir van Aard’g is trouwens volledig suikervrij, en dat kom je in de winkel niet zomaar tegen!

Bestel nu: Aard’g Kefir.


Welke kefir moet ik kopen?

Omdat ook de grote bedrijven zich inmiddels bemoeien met kefir is niet elke kefir hetzelfde meer.

Sommige soorten kefir zijn bijvoorbeeld helemaal niet zo gezond. Zo bleek uit een aflevering van De Keuringsdienst van Waarde dat kefir in de supermarkt vrijwel geen sporen van kefirkorrels bevatten (17). En dat ze vaak vol met onnodige suikers zitten.

Vraag jezelf dan ook af waarom jij kefir wilt drinken.


Doe je het voor de gezondheid? Kijk dan goed of er nog suiker in de kefir zit. Dat draagt natuurlijk helemaal niet bij aan jouw gezondheid.


En wil je wel dat er melk gebruikt wordt voor jouw kefir? Melk is steeds vaker onderwerp van discussie. De zuivelindustrie is schadelijk voor het milieu, melk zou vol zitten met antibiotica en groeihormonen, en hoe goed zijn wij als mens überhaupt bestand tegen melk?

Wat mij betreft is waterkefir de meest bewuste keuze voor je gezondheid. Zeker als deze volledig suikervrij is. Probeer de kefir van Aard’g daarom eens. Die is namelijk volledig voor je gezondheid gemaakt!

Probeer nu: Aard’g Kefir.

In zelfgemaakte kefir zit vaak nog wel suiker, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn!

Mythes over kefir


Zoals bij alles wat al jaren meegaat, ontstaan er veel mythes over. Dat is bij kefir niet anders. Hieronder heb ik de bekendste mythes aangehaald, en uitgelegd waarom het mythes en geen waarheden zijn.


Water- en melkkefir zijn hetzelfde

Natuurlijk is dit hierboven al duidelijk aangegeven, maar water- en melkkefir zijn niet hetzelfde!

De twee drankjes bevatten andere ingrediënten, andere gisten en bacteriën, zien er anders uit, en smaken compleet anders.

De reden dat mensen denken dat de drankjes hetzelfde zijn is omdat de korrels zo op elkaar lijken. Dat is waarschijnlijk ook de reden dat de twee drankjes beide kefir worden genoemd.


Kefir zit vol met suiker

Dit is een lastige mythe, want het verschilt per kefir. Ongeacht of we het over water- of melkkefir hebben.

In sommige kefir zit inderdaad veel suiker. Soms om het beter te laten smaken, soms omdat het productieproces anders is dan het echte kefirproces. Let vooral met kefir uit de supermarktgoed op of er geen suikers zijn toegevoegd.

Meestal zitten er bijna geen suikers in kefir. Het fermentatieproces zorgt er namelijk voor dat de suikers die aan het begin aanwezig zijn, praktisch allemaal omgezet worden tot er geen suiker meer overblijft. Echte kefir bevat dus bijna geen suiker.

En er is ook kefir die volledig suikervrij is! Inderdaad, die van Aard’g. Wij vinden namelijk dat suikers helemaal niet nodig zijn.

Ga voor suikervrij: probeer Aard’g Kefir.


Kefir zit vol met alcohol

Ook hier geldt dat daar geen duidelijk antwoord over is. Het verschilt namelijk of je het zelf maakt, een groot bedrijf het produceert, of dat het wordt gemaakt door een bedrijf dat zich volledig op gezondheid richt.

Als je het zelf maakt is de kans groot dat er alcohol in zit. Afhankelijk van hoe lang je jouw kefir laat fermenteren kan er tussen de 0,5% en 2% alcohol in kefir zitten (18).

De kefir die grote bedrijven voor de supermarkt produceren zullen bijna geen alcohol bevatten. Dan zou de supermarkt ze namelijk niet accepteren. Dit betekent helaas wel dat ze ervoor kiezen om de kefir niet op traditionele wijze te produceren. Zonder kefirkorrels bijvoorbeeld, zoals bleek uit een aflevering van de Keuringsdienst van Waarde (17).

Ook zijn er partijen die volledig voor gezondheid gaan, zoals Aard’g. Wij werken met kefirkorrels, want dat zorgt voor een gezondere kefir. Deze zorgen er tegelijkertijd voor dat er geen alcohol in het eindproduct zit. Want dat draagt natuurlijk helemaal niet bij aan je gezondheid…

Kies voor alcoholvrij: probeer Aard’g Kefir.

Samenvatting

Kefir is een gefermenteerd drankje vol met vitaminen, mineralen en probiotica.


Er bestaat waterkefir, gemaakt van water en suiker, en melkkefir, gemaakt van melk.


De twee soorten kefir verschillen veel van elkaar, maar hebben een ding gemeen: de benodigde gisten en bacteriën zien er voor beiden uit als korrels.


De gezondheidsvoordelen van beide soorten zijn redelijk vergelijkbaar. Zo is zowel water- als melkkefir goed voor de darmflora en spijsvertering. En zit het drankje dus vol met vitaminen en mineralen.


Kefir kan makkelijk zelf gemaakt worden, al heb je hier wel kefirkorrels voor nodig.


Natuurlijk kun je het ook kopen. Kefir vind je in zowel de supermarkt als natuurwinkel, en wordt online aangeboden. Zo biedt Aard’g een volledig suikervrije kefir aan die speciaal gemaakt is voor de gezondheid.

Bronnen:

  1. Wikipedia • Saccharomyces Cerevisiae
  2. Wikipedia • Saccharomyces Pastorianus
  3. Wikipedia • Lactobacillus
  4. Philosophical Transactions of the Royal Society • Het gemberplantje
  5. Journal of the Royal Microscopical Society • Eerste vermelding waterkefir
  6. My Life with Yeasts • Waterkefir is een populair Zwitsers drankje
  7. The Art of Fermentation • Waterkefirkorrels komen van de Opuntia cactus
  8. Fungi Magazine • Melkkefir komt uit de Kaukasus
  9. Macrae, R., R. K. Robinson, and M. J. Sadler. “Encyclopaedia of food science.” Food technology and nutrition 5 (1993): 3126-3131. • Melkkefir wordt traditioneel in lederen zakken gemaakt
  10. Darmgezondheid • Definitie probiotica
  11. European Microbiological Biology Organization • Probiotica zorgen voor meer goede bacteriën in onze darmflora
  12. Journal of Food Composition and Analysis • Citroenzuur in kefir
  13. Wikipedia • Citroenzuurcyclus
  14. Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry • Azijnzuur stimuleert de spijsvertering
  15. Journal of Agriculture and Food Chemistry • Azijnzuur voorkomt de opbouw van vetten
  16. FoodData Central • Vitaminen in melkkefir
  17. NPO3 • Aflevering Kefir Keuringsdienst van Waarde
  18. Macrae, R., R. K. Robinson, and M. J. Sadler. “Encyclopaedia of food science.” Food technology and nutrition 5 (1993): 3126-3131. • Kefir bevat alcohol

Aanbevolen artikelen

Laat een reactie achter

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *